16.Dywizja Piechoty (1945 - 1949)
16.Kaszubska Dywizja Pancerna (1949 - 1950)
16.Kaszubska Dywizja Zmechanizowana (1950 - 1955)
16.Kaszubska Dywizja Pancerna (1955 - 1989)
16.Dywizja Zmechanizowana (1989 - 1992)
16.Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Króla Kazimierza Jagiellończyka (1992 - obecnie)
 
 
 
RYS HISTORYCZNY
 
                Mimo że 16.Dywizja Zmechanizowana wywodzi swe korzenie z 16.Dywizji Piechoty oraz 16.Dywizji Pancernej, poza 5-letnim okresem w latach 1950-1955 w których również istniała 16.Dywizja Zmechanizowana. Historię dywizji postaraliśmy się prześledzić od początku.
 
16.Dywizja Piechoty została sformowana w terminie do 30 lipca 1945 roku na mocy Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 0156/Org z dnia 29 czerwca 1945 roku, dywizję formowano w Gdańsku w oparciu o 4.Zapasowy Pułk Piechoty. Skład organizacyjny dywizji po formowaniu wyglądał następująco.
 
Tab.1 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 0156/Org z dnia 29.06.1945 roku
Nazwa jednostki Nr Poczty Polowej Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty 56734 2/1 1 49 14 18 82 - Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 56749 2/2 - 178 506 917 1601   Oliwa
55.Pułk Piechoty 83993 2/2 - 178 506 917 1601   Elbląg
60.Pułk Piechoty 83985 2/2 - 178 506 917 1601   Gdańsk-Wrzeszcz
41.Pułk Artylerii 56794 2/3 - 121 218 476 815   Gdynia-Grabówek
20.Samodzielny Dywizjon Artylerii Zmotoryzowanej 76mm 83675 2/4 - 43 76 39 158   Gdańsk-Wrzeszcz
12.Samodzielny Batalion Łączności 56971 2/5 - 26 56 82 164   Gdańsk-Wrzeszcz
47.Samodzielny Batalion Saperów 56984 2/6 - 23 36 126 185   Gdańsk-Wrzeszcz
Samodzielny Pluton Samochodowy 56971a 2/8 - 3 17 23 43   Gdańsk-Wrzeszcz
Samodzielny Pluton Strzelecki Oddziału Informacji 56920b 2/10 - 1 3 13 17   Gdańsk-Wrzeszcz
RAZEM             6267    
 
W roku 1946 w terminie do 31 marca 1946 roku dywizję przeformowano na Dywizję Piechoty typu „B”. Podstawą do przeformowania był Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP nr 046/Org z dnia 27 lutego 1946 r.
 
Skład organizacyjny dywizji po przeformowaniu wyglądał następująco.
 
Tab.2 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 046/Org z dnia 27.02.1946 roku
Nazwa jednostki Nr Poczty Polowej Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty 56734 2/50 1 52 27 36 115 5 Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 56749 2/51 - 137 320 847 1304 8 Oliwa
55.Pułk Piechoty 83993 2/51 - 137 320 847 1304 8 Elbląg
60.Pułk Piechoty 83985 2/51 - 137 320 847 1304 8 Gdańsk-Wrzeszcz
41.Pułk Artylerii Lekkiej 56794 2/52 - 93 180 412 685 5 Gdynia-Grabówek
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 83675 2/53 - 22 56 84 162 - Gdańsk-Wrzeszcz
43.Kompania Łączności - 2/54 - 15 49 74 138 - Gdańsk-Wrzeszcz
47.Batalion Saperów 56984 2/55 - 18 32 120 170 1 Gdańsk-Wrzeszcz
Pluton Ochrony Wydziału Informacji 56971a 2/56 - 1 3 11 15 - Gdańsk-Wrzeszcz
 
Następnym ważnym wspomnienia wydarzeniem było nadanie jednostkom dywizji numerów jednostek wojskowych nowego 4-cyfrowego typu, stało się to Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego Nr 053/Org. z dnia 30 marca 1946 roku, i tak w terminie do dnia 30 kwietnia 1946 roku jednostkom nadano następujące numery jednostek wojskowych:
 
Tab.3 - Numery JW nadane jednostkom 16.DP Rozkazem Nr 053/Org. z dnia 30 marca 1946 r.
Nazwa jednostki Nadany nr JW
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty  
51.Pułk Piechoty 2239
55.Pułk Piechoty 3234
60.Pułk Piechoty 3212
41.Pułk Artylerii Lekkiej 2245
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2796
47.Batalion Saperów 2264
 
Warto też poświęcić kilka słów o dyslokacji jednostek w tamtym okresie. Poniżej zestawienie jednostek i ich miejsc postoju na podstawie meldunku dyslokacyjnego na dzień 1 lipca 1946 roku, przesłanego z Okręgu Wojskowego II do Sztabu Generalnego.
 
Tab.4 - Dyslokacja 16.DP na dzień 1 lipca 1946 r.
Nazwa jednostki Miejsce postoju
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Słowackiego 10
51.Pułk Piechoty Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Niedziałkowskiego 5
55.Pułk Piechoty Elbląg
60.Pułk Piechoty Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Słowackiego 62/12
41.Pułk Artylerii Lekkiej Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka 190
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka 172
47.Batalion Saperów Oliwa, ul. Polanki 22
43.Kompania Łączności Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Szymanowskiego 16
Pluton Ochrony Wydziału Informacji Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Słowackiego 2
 
Na wskutek Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 0208/Org z dnia 22 listopada 1946 roku, dywizję przeformowano w terminie do 31 grudnia 1946 roku na nowe etaty, dywizji piechoty typu „C”.
 
Tab.5 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 0208/Org z dnia 22.11.1946 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty   2/70 1 34 19 24 78 6 Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 2239 2/71 - 75 295 665 1035 11 Gdańsk-Wrzeszcz
60.Pułk Piechoty 3212 2/61 - 85 319 845 1249 12 Gdańsk-Wrzeszcz
55.Pułk Piechoty 3234 2/71 - 75 295 665 1035 11 Elbląg
41.Pułk Artylerii Lekkiej 2245 2/62 -       708 9 Gdańsk-Wrzeszcz
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2796 2/73 - 14 63 86 163 - Gdańsk-Wrzeszcz
43.Kompania Łączności 2/74 - 12 47 75 134 - Gdańsk-Wrzeszcz
47.Batalion Saperów 2246 2/75 - 15 35 120 170 - Oliwa
Pluton Ochrony Wydziału Informacji   2/76 -           Gdańsk-Wrzeszcz
 
W ostatnim kwartale 1948 roku 16.Dywizję Piechoty przeformowano na nowe etaty Dywizji Piechoty  nr 2/76-2/81, zmianę tę regulował Rozkaz organizacyjny Ministra Obrony Narodowej nr 0168/Org. z dnia 16 września 1948 roku, termin przeformowania ustalono na 30 października 1948 roku.
 
Tab.6 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 0168/Org z dnia 16.09.1948 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty   2/76 1 35 13 5 54 7 Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 2239 2/77 - 75 261 531 867 5 Gdańsk-Wrzeszcz
55.Pułk Piechoty 3234 2/77 - 75 261 531 867 5 Elbląg
60.Pułk Piechoty 3212 2/77 - 75 261 531 867 5 Gdańsk-Wrzeszcz
41.Pułk Artylerii Lekkiej 2245 2/78 - 69 198 308 575 3 Gdańsk-Wrzeszcz
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2796 2/79 - 15 63 86 164 - Gdańsk-Wrzeszcz
43.Kompania Łączności  - 2/81 - 12 47 74 133 - Gdańsk-Wrzeszcz
47.Batalion Saperów 2246 2/80 - 15 35 120 170 - Oliwa
 
Dyslokowanie dywizji do obecnego miasta jej stacjonowania dokonano na przełomie lata i jesieni 1949 roku i było następstwem Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 00166/Oper. z dnia 11 marca 1949 r., w rozkazie tym rozkazano przenieść Dowództwo 16.DP wraz z 43.Kompanią Łączności z Gdańska-Wrzeszcz do Elbląga, 55.Pułk Piechoty z Elbląga do Braniewa, natomiast 20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej z Elbląga do Kołobrzegu.
 
Dużą zmianę dla dywizji przyniósł rok 1949. Wtedy to na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0055/Org. z dnia 30 marca 1949 r. przeformowano dywizję na dywizję pancerną. Przeformowanie miało odbyć się etapowo i stopniowo, reorganizacja również zakładała rozformowania 51.Kościerskiego Pułku Piechoty oraz 60.Kościerskiego Pułku Piechoty. W miejscy rozformowanych jednostek do dywizji włączono inne. W trakcie reorganizacji sformowano również kilka nowych jednostek, a niektóre rozwinięto do większych rozmiarów.
 
Tab.7 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0055/Org z dnia 30.03.1949 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/55 1 49 15 1 66 7 Elbląg
55.Elbląski Zmotoryzowany Pułk Piechoty 3234 5/56 - 154 369 1294 1817 6 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/57 - 176 454 351 981 6 Malbork
4.Pomorski Pułk Czołgów 1578 5/60 - 133 268 243 644 6 Elbląg
41.Gdański Pułk Artylerii Lekkiej 2245 5/44 - 107 202 550 859 6 Gdańsk-Wrzeszcz
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/47 - 40 98 178 316 1 Elbląg
43.Batalion Łączności 2330 5/58 - 33 81 167 281 1 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/59 - 25 60 237 322 1 Elbląg
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 2497 5/50 - 32 73 246 351 - Elbląg
42.Kompania Samochodowa - 5/51 - 5 11 31 47 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów Nr 4 2300 5/52 - 15 43 32 90 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego Nr 5 3704 5/53 - 3 14 9 26 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów Nr 6 3800 5/54 - 8 27 25 60 - Elbląg
 
Warto wspomnieć nieco o uzbrojeniu 16.DPanc w 1949 r., otóż trzon jej siły stanowił 1.pcz wyposażony w 66 sztuk czołgów T-34 oraz 16 dział ISU-152 oraz 4.pcz wyposażony w 35 czołgów IS oraz 16 dział ISU-152. Co ciekawe czołgi T-34 były również na wyposażeniu 6.br w liczbie 10 sztuk oraz 2 sztuki w batalionie łączności. Siłą ogniową 55.zmotpp stanowiło 14 armat 76mm, 30 moździerzy 82mm oraz 6 moździerzy 120mm, natomiast pułk artylerii lekkiej wyposażony był w 26 haubic 122mm oraz 13 armat 76mm. Osłonę przeciwlotniczą zapewniał dywizjon artylerii przeciwlotniczej wyposażony w 21 armat przeciwlotniczych 37mm.
 
W wyniku braków sprzętowych w 1950 r. postanowiono spowolnić nieco proces tworzenia wojsk pancernych, w związku z czym Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 0054/Org. z dnia 12 czerwca 1950 r. dokonano znacznej korekty postanowień z 1949 r. i przeformowano dywizję pancerną na dywizję zmechanizowaną, równocześnie dokonano pewnych roszad w składzie dywizji. 4.Pomorski Pułk Czołgów przekazano w podporządkowanie dowódcy 1.Korpusu Pancernego oraz przeformowano na pułk czołgów ciężkich Korpusu Pancernego. W miejsce przekazanego 4.pcz do dywizji przyjęto 34.Budziszyński Zmotoryzowany Pułk Piechoty z 8.Drezdeńskiej Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty, który przeformowano po przyjęciu w pułk zmechanizowany. Sformowano również od nowa pułk moździerzy. Natomiast cała dywizja etapami miała przeformować się na nowe etaty do 1 grudnia 1951 roku. Poniżej prezentujemy planowany skład dywizji.
 
Tab.8 - Skład 16.DZ po wykonaniu R-zu nr 0054/Org z dnia 12.06.1950 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej   5/64 1 48 16 1 66 7 Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/65 - 165 488 1237 1890 21 Braniewo
34.Budziszyński Pułk Zmechanizowany 2873 5/65 - 165 488 1237 1890 21 Słupsk
1.Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/66 - 145 522 511 1178 21 Malbork
41.Gdański Pułk Artylerii Lekkiej 2245 5/67 - 106 214 622 942 16 Gdańsk-Wrzeszcz
19.Pułk Moździerzy 2400 5/68 - 83 153 447 683 13 Braniewo
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/69 - 34 106 177 317 9 Elbląg
43.Batalion Łączności 2330 5/70 - 28 81 172 281 9 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/71 - 24 60 233 317 1 Elbląg
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 2497 5/72 - 31 70 245 346 1 Elbląg
42.Kompania Samochodowa - 5/73 - 5 14 28 47 - Elbląg
Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów Nr 4 2300 5/74 - 21 54 107 182 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego Nr 5 3704 5/75 - 3 14 9 26 - Gdańsk-Wrzeszcz
Ruchome Warsztaty Naprawy Samochodów Nr 6 3800 5/76 - 8 24 29 61 - Elbląg
 
Na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0035/Oper. z dnia 13 kwietnia 1951 r. polecono by w terminie do 1 października 1951 r. 47.Batalion Saperów przeszedł z Elbląga do nowego miejsca postoju w m. Tczew oraz 6.Batalionu Rozpoznawczego z Elbląga do nowego miejsca postoju w m. Sztum. Było to związane z przygotowaniami do przeformowania dywizji na nowe etaty. 
 
W roku 1951 w rozwinięciu Dyrektywy Ministra Obrony Narodowej nr 00020/Org. z dnia 21 lutego 1951 r. oraz zgodnie z "Planem zamierzeń organizacyjnych na lata 1951 i 1952" wydany został Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0044/Org. z dnia 17 maja 1951 r. w którym szczegółowo wydano dyspozycję przeformowania 16.DZ na nowe etaty w terminie do 1 grudnia 1952 roku. Podczas tej reorganizacji sformowano wiele nowych jednostek od nowa.
 
Tab.9 - Skład 16.DZ po wykonaniu R-zu nr 0044/Org z dnia 17.05.1951 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej   5/77         71 8 Elbląg
Kompania Dowodzenia 16.DZ - 5/78         94 15 Elbląg
43.Batalion Łączności 2330 5/79         206 9 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/80         288 9 Tczew
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/81         287 14 Sztum
5.Szkolny Batalion Czołgów 1596 5/82         410 15 Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/83         1235 42 Braniewo
34.Budziszyński Pułk Zmechanizowany 2873 5/83         1235 42 Słupsk
58.Pułk Zmechanizowany 1658 5/83         1235 42 Elbląg
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/84         730 39 Elbląg
14.Pułk Artylerii Pancernej 1763 5/85         759 39 Braniewo
41.Gdański Pułk Artylerii Haubic 2245 5/86         584 30 Gdańsk
19.Pułk Moździerzy 2400 5/87         454 29 Malbork
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/88         198 9 Malbork
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 2497 4/55         306 9 Elbląg
42.Kompania Samochodowa - 5/89         38 - Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 2300 5/90         183 4 Elbląg
5.Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego 3704 5/91         26 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 25/42         61 - Elbląg
 
Na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0097/Oper. z dnia 18 lipca 1952 r. przeniesiono 13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej z koszar przy ulicy Mazurskiej do koszar przy ulicy Saperów 20.
 
W terminie do 1 grudnia 1952 r. doszło do pewnej roszady jednostek, na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 00123/Oper. z dnia 11 października 1952 r. 8.Drezdeńska Dywizja Zmechanizowana przekazała, a 16.Dywizja Zmechanizowana przyjęła 63.Pułk Zmechanizowany - JW 1458 Braniewo istniejący według etatu nr 5/83. W zamian 16.DZ przekazała do 8.DZ 34.Budziszyński Pułk Zmechanizowany.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 011/Org. z dnia 14 stycznia 1955 r. z dniem 1 lutego 1955 r. zmieniono numer JW 13.Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej z 2497 na 3209.
 
W Uchwale Rządu PRL z dnia 3 września 1955 r. postanowiono o przeformowaniu dywizji na dywizję pancerną. Realizację tego rozpoczęto od Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0058/Org. z dnia 19 września 1955 r., minister polecił dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w terminie do 20 grudnia 1955 r. przeprowadzić reorganizację 16.DZ na 16.DPanc, w wyniku tej reorganizacji rozformowano między innymi 63.Pułk Zmechanizowany, 19.Pułk Moździerzy oraz sformowane nowe jednostki.
 
Tab.10 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0058/Org z dnia 19.09.1955 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/159         89 17 Elbląg
Kompania Sztabowa - 5/160 -       43 - Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/178 -       1265 16 Braniewo
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/179 -       468 10 Elbląg
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/179 -       468 10 Elbląg
30.Batalion Czołgów Ciężkich i Artylerii Pancernej 1763 5/180 -       485 10 Braniewo
41.Gdański Dywizjon Artylerii Haubic 2245 5/181 -       359 4 Gdańsk
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/182 -       283 4 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/183 -       142 3 Malbork
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/163 -       191 5 Sztum
43.Batalion Łączności 2330 5/175 -       227 5 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/176 -       234 4 Tczew
5.Szkolny Batalion Czołgów 1596 5/177 -       645 9 Elbląg
4.Ruchoma Baza Remontu Czołgów 2300 5/186 -       107 1 Elbląg
5.Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego 3704 5/157 -       17 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Remontu Samochodów 3800 5/156 -       40 - Elbląg
62.Batalion Samochodowo-Transportowy 1261 5/184 -       94 3 Elbląg
Pluton Dowodzenia Dowódcy Artylerii Dywizji - 2/199 -       29 - Elbląg
57.Batalion Medyczno-Sanitarny 1336 2/196 -       24 20 Braniewo
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/185 -       52 - Elbląg
Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia - 5/158 -       13 - Malbork
 
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 0257/Org. z dnia 22 listopada 1955 r. Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia otrzymał numer kolejny 16 i od tego momentu jego pełna nazwa to 16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia, natomiast kompania sztabowa otrzymała numer kolejny 51.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 0258/Org. z dnia 18 grudnia 1956 r. nadano numer JW 1219 dla 16.Dywizyjnego Punktu Zaopatrzenia.
 
Kolejna reorganizacja dywizji to efekt Uchwały Rady Ministrów nr 109/57 z dnia 25 marca 1957 r. w sprawie zmniejszenia liczebności Sił Zbrojnych oraz wykonujący ją Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0025/Org. z dnia 2 kwietnia 1957 r. Na mocy tego rozkazu dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego miał w terminie do dnia 15 sierpnia 1957 r. przenieść dywizję na nowe etaty. Podczas reorganizacji rozformowano 6.Batalion Rozpoznawczy. Warto również dodać że 16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia przedyslokowano z Malborka (ul. 17 marca 20) do Elbląga (ul. Mazurska 6-22).
 
Tab.11 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0025/Org z dnia 2.04.1957 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/217         96 7 Elbląg
51.Kompania Sztabowa - 5/197 -       48 - Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/219 -       1230 6 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/220 -       494 5 Elbląg
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/220 -       494 5 Elbląg
14.Pułk Czołgów Średnich 1763 5/221 -       727 5 Braniewo
41.Gdański Dywizjon Artylerii Haubic 2245 5/205 -       295 2 Gdańsk-Wrzeszcz
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/207 -       315 1 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/208 -       160 1 Malbork
48.Bateria Dowodzenia - 5/212 -       58 - Elbląg
17.Batalion Rozpoznawczy 1596 5/199 -       262 1 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/218 -       345 1 Tczew
43.Batalion Łączności 2330 5/198 -       208 14 Elbląg
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/211 -       119 - Elbląg
62.Batalion Samochodowo-Transportowy 1261 5/209 -       91 1 Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 2300 5/213 -       108 1 Elbląg
5.Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 3704 5/215 -       25 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 5/214 -       40 - Elbląg
16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia 1219 5/216 -       13 - Elbląg
42.Szkolna Bateria Artylerii - 5/222 -       81 - Gdańsk-Wrzeszcz
 
Na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0010/Org. z dnia 2 października 1958 r. w terminie do 1 grudnia 1958 r. dokonano kolejnej reorganizacji dywizji, tym razem zmiany dotknęły jedynie część jednostek, podczas reorganizacji rozformowano 42.Szkolną Baterię Artylerii, 41.Gdański Dywizjon Artylerii Haubic przekazano do 23.Dywizji Piechoty, natomiast w ich miejsce z 3.Brygady Obrony Wybrzeża przyjęto 46.Dywizjon Artylerii Armat z Rogowa, na bazie którego sformowano 46.Dywizjon Artylerii Haubic oraz 56.Szkolną Baterię Artylerii w Braniewie. Równocześnie wiele jednostek dywizyjnych tym samym rozkazem otrzymało nowe numery JW.
 
Tab.12 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0010/Org z dnia 2.10.1958 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/217         96 7 Elbląg
51.Kompania Sztabowa - 5/197 -       48 - Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3737 5/244 -       1278 7 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 3749 5/245 -       486 5 Elbląg
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/245 -       486 5 Elbląg
14.Pułk Czołgów Średnich 1763 5/246 -       905 5 Braniewo
46.Dywizjon Artylerii Haubic 3510 5/248 -       241 3 Braniewo
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/239 -       266 1 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/208 -       160 1 Malbork
48.Bateria Dowodzenia - 5/247 -       46 - Elbląg
17.Batalion Rozpoznawczy 1596 5/242 -       251 1 Elbląg
47.Batalion Saperów   5/243 -       340 1 Tczew
43.Batalion Łączności 3722 5/233 -       194 16 Elbląg
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/240 -       119 - Elbląg
62.Batalion Samochodowo-Transportowy 1261 5/209 -       91 1 Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów   5/250 -       156 1 Elbląg
5.Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 3704 5/215 -       25 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 5/214 -       40 - Elbląg
16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia 1219 5/216 -       13 - Elbląg
56.Szkolna Bateria Artylerii - 5/249 -       86 - Braniewo
 
Jej najnowsza historia jako dywizji zmechanizowanej rozpoczęła się w roku 1989 kiedy to Rozkazem MON nr 028/Org. z 16 marca 1989 r., a następnie Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP nr 029/Org. z 17 marca 1989 r. nakazano przeformować Dowództwo 16.Dywizji Pancernej w Dowództwo 16.Dywizji Zmechanizowanej, przy czym ważne jest że większość jednostek przeformowanych została skadrowana. Po wykonaniu tych rozkazów stan 16.DZ w roku 1990 był następujący:
 
- Dowództwo 16.Dywizji Zmechanizowanej – Elbląg (sformowane na bazie Dowództwa 16.Dywizji Pancernej)
- 100.Pułk Zmechanizowany – JW 3749 Elbląg (sformowany na bazie 1.Pułku Czołgów Średnich)
- 51.Pułk Zmechanizowany – JW 1763 Braniewo (sformowany na bazie 51.Pułku Czołgów Średnich)
- 55.Ośrodek Materiałowo-Techniczny – JW 3737 Braniewo (sformowany na bazie 55.Pułku Zmechanizowanego)
- 16.Pułk Artylerii – Braniewo
- 13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej – Elbląg
- 4.Dywizjon Artylerii – JW 1868 Malbork
- 106.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej – Malbork (sformowano od nowa)
- 17.Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg
- 47.Batalion Saperów – Tczew
- 43.Batalion Łączności – JW 3722 Elbląg
- 16.Batalion Zaopatrzenia – Elbląg
- 16.Batalion Remontowy – Elbląg
- 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy – JW 2880 Braniewo
- 61.Kompania Chemiczna – Elbląg
- 48.Bateria Dowodzenia Szefa Artylerii Dywizji – Elbląg
- 32.Kompania Dowodzenia Szefa OPL – Elbląg
- Kompania Ochrony i Regulacji Ruchu – Elbląg
 
Ponadto z jednostek przejętych z 16.DPanc rozformowano 48.Dywizjon Artylerii Rakietowej – JW 1335 Malbork
 
W pierwszym roku istnienia dywizja nosiła nazwę wyróżniającą „Kaszubska” jak jej poprzedniczki, jednak już w kwietniu 1991 roku pozbawiono ją tego wyróżnika.
Z dniem 1 stycznia 1992 r. dywizję włączono w skład Warszawskiego OW, tego samego roku wiele jednostek dywizji otrzymało również nazwy wyróżniające i przejęło dziedzictwo tradycji jednostek bojowych, w tym Dowództwo dywizji. Przemianowano także 51.Pułk Zmechanizowany na 64.Pułk Zmechanizowany oraz 47.Batalion Saperów na 16.Batalion Saperów.
Ostatnimi zmianami w 1992 roku było przyjęcie do składu dywizji 27.Pułku Zmechanizowanego – Braniewo, który przybył z 2.Dywizji Zmechanizowanej, oraz z dniem 31.12.1992 rozformowano 4.Dywizjon Artylerii.
 
Kolejnym ważnym momentem był rok 1994, a mianowicie przeformowanie dywizji z struktury pułkowej na brygadową, stało się to na wskutek Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0102/Org. z 18 grudnia 1993 roku.
 
I tak oto wyglądał skład 16.DZ pod koniec 1994 roku po przeformowaniu na strukturę brygadową:
 
- Dowództwo 16.Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka – Elbląg
- 14.Brygada Zmechanizowana – JW 1448 Elbląg (formuje się na bazie 100.pz)
- 16.Brygada Zmechanizowana – JW 1475 Morąg (formuje się na bazie 43.OM-T)
- 9.Brygada Kawalerii Pancernej – Braniewo (formuje się na bazie 27.pz)
- 16.Pomorski Pułk Artylerii – Braniewo
- 16.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1681 Morąg (formuje się na bazie 9.OM-T)
- 13.Elbląski Pułk Przeciwlotniczy – Elbląg (formuje się na bazie 13.paplot)
- 16.Batalion Dowodzenia – Elbląg (formuje się na bazie 43.bł, koirr, 32.kdow Szefa OPL i 48.batdow Szefa Artylerii)
- 18.Batalion Rozpoznawczy – JW 3389 Elbląg (formuje się na bazie 17.br – Zarządzenie SSG WP nr 019/Org. z 25.03.1994 oraz Zarządzenie Szefa Sztabu WOW nr 011/Org. z 7.04.1994)
- 16.Batalion Saperów – Tczew
- 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy – JW 2880 Braniewo
- 16.Batalion Remontowy – Elbląg
- 16.Batalion Zaopatrzenia – Elbląg
 
W trakcie zmian strukturalnych w 1994 roku rozformowano 64.Pułk Zmechanizowany im. Strzelców Murmańskich – JW 1763 Braniewo, 55.Ośrodek Materiałowo-Techniczny – JW 3737 Braniewo, 17.Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg, 61.Kompanię Chemiczną, 32.Kompanię Dowodzenia Szefa OPL, 48.Kompanię Dowodzenia Szefa Artylerii, Kompanię Ochrony I Regulacji Ruchu, 106.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej.
 
W latach 1994-95 jednostki „przeformowanej” już dywizji otrzymywały nowe nazwy wyróżniające oraz przejmowały dziedzictwo tradycji jednostek historycznych. Większość z jednostek otrzymała również sztandary wojskowe.
 
W 1996 roku przeformowano 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy na 16.Batalion Medyczny-Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska z nr JW 3450.
 
Z dniem 1 stycznia 1999 roku 16.DZ ponownie wróciła w skład Pomorskiego Okręgu Wojskowego.
 
Lata 2000-2001 to okres kilku zmian w strukturze dywizji, i tak na podstawie Rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF-16/Org. z 15 czerwca 2000 r. i Rozkazu Dowódcy POW nr PF-188 z 21 czerwca 2000 r. rozformowano 14.Brygadę Zmechanizowaną im. Bohaterów Westerplatte – JW 1448 Elbląg oraz 18.Pomorski Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg (obie jednostki rozformowano ostatecznie w grudniu 2000 r.). Do składu dywizji włączono zaś 3.Mazurski Batalion Rozpoznawczy im. płk Jana Kozietulskiego – Giżycko oraz 20.Bartoszycką Brygadę Zmechanizowaną im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego – Bartoszyce.
 
W roku 2001 rozformowano 16.Morąski Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1681 Morąg, a tego samego roku sformowano na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 075/Org./P5 z 5 marca 2001 i Rozkazu Dowódcy POW nr 070 z 22 marca 2001 r. sformowano 16.Kompanię Chemiczną – Elbląg.
 
Pod koniec 2001 roku zapadła decyzja o podporządkowaniu 16.DZ pod Dowódcę 1.Korpusu Zmechanizowanego z dniem 1 stycznia 2002 roku (Rozkaz MON nr 84/Org./P5 z 11 września 2001 oraz Rozkaz Dowódcy 16.DZ nr Pf-208 z 12 października 2001 r.)
 
Kolejna i już ostatnia póki co zmiana podległości nastąpiła 1 stycznia 2004 roku, wtedy to na Rozkaz MON nr Pf-57/Org./P1 z 22 października 2003 r. podporządkowano dywizję Dowódcy Wojsk Lądowych.
 
W 2004 roku rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr 07 z 12 lutego 2004 r. włączono w skład dywizji 15.Giżycką Brygadę Zmechanizowaną im. Zawiszy Czarnego – Giżycko.
 
W 2007 roku do składu dywizji włączono 14.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1747 Suwałki (Decyzja MON nr Z-78/Org./P1 z 25 października 2006 oraz Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-57/Org. z 10 listopada 2006). Z końcem 2007 roku rozformowano również 16.Batalion Medyczny – JW 3450 Elbląg (Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr Z-4/Org. z 26 stycznia 2007).
 
Rok 2008 przyniósł rozformowanie kolejnej jednostki, Decyzją MON nr Z-16/Org./P1 z 28 lutego 2008, a następnie Rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-18/Org. z 12 maja 2008 , w terminie do 31 grudnia 2008 nakazano rozformować 16.Brygadę Zmechanizowaną – JW 1476 Morąg, a na jej bazie sformowano batalion zmechanizowany który wszedł organizacyjnie w stukturę 20.Brygady Zmechanizowanej z Bartoszyc.
 
Również rok 2010 przynosi zmiany organizacyjne w dywizji, decyzjami przełożonych w terminie do 31 grudnia 2010 rozformowane mają zostać: 14.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1747 Suwałki (na jego bazie ma powstać 14.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej który ma zostać włączony w strukturę nowoformowanego pułku artylerii w Węgorzewie), 3.Batalion Rozpoznawczy – JW 2744 Giżycko (część żołnierzy znajdzie zatrudnienie w pułkach rozpoznawczych w kraju).
 
W roku 2011 istotnym wydarzeniem było przyjęcie w skład dywizji 1.Warszawskiej Brygady Pancernej im. Tadeusza Kościuszki  oraz wyłączenie ze składu dywizji 16.Batalionu Remontowego i 16.Batalionu Zaopatrzenia, które stały się jednostkami 2.Regionalnej Bazy Logistycznej (w obu przypadkach Decyzja MON Nr Z-6/Org./P1 z dnia 15 lutego 2011). Kolejną zmianą organizacyjną było przekazanie 16.Batalionu Saperów z Tczewa do składu 21.Brygady Strzelców Podhalańskich (Decyzja MON Nr Z-28/Org./P1 z dnia 10 marca 2011).
                  
 
TRADYCJE, PATRON i ŚWIĘTA
 
DECYZJA Nr 79/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 września 1992 r. w sprawie przyjęcia dziedzictwa tradycji, nadania nazwy wyróżniającej, imienia patrona oraz ustanowienia Święta 16 Dywizji Zmechanizowanej
 
Dla zachowania i upamiętnienia chlubnych tradycji bojowych żołnierzy 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty z dniem 14 listopada 1992 r.
 
p o l e c a m :
 
1. 16 Dywizji Zmechanizowanej przyjąć imię Króla Kazimierza Jagiellończyka oraz nazwę wyróżniającą „Pomorska”
 
2. 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka przyjąć dziedzictwo i z honorem kultywować tradycje:
a) 4 Dywizji Strzelców Wielkopolskich 1919
b) Pomorskiej Dywizji Strzelców 1919-1920
c) 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty 1920-1939
d) 16 Pomorskiej Brygady Piechoty 1944-1947
 
3. Doroczne Święto Dywizji obchodzić w dniu 14 września
 
DECYZJA Nr 269/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Elblągu
 
Na podstawie § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426), w związku z § 1 ust. 1 i § 4 ust. 1 zarządzenia Nr 28/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 maja 1996 r. w sprawie odznak pamiątkowych i odznak absolwentów oraz oznak dla celów rozpoznawczych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Rozk. MON poz. 178 oraz z 1998 r. poz. 64) — po zasięgnięciu opinii Komisji Historycznej do spraw Symboliki Wojskowej — ustala się, co następuje:
 
1. Wprowadza się odznakę pamiątkową, zwaną dalej „odznaką”, 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Elblągu.
 
 
Proporczyk Dowództwa 16.DZ
 
 
Oznaka rozpoznawcza Dowództwa 16.DZ (wersja polowa oraz wyjściowa)
 
oznaka rozpoznawcza kompanii ochrony i regulacji ruchu Dowództwa 16.DZ
 
STRUKTURA
 
   - Dowództwo 16.Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka - Elbląg
      - 16.Batalion Dowodzenia "Ziemi Elbląskiej" - Elbląg
      - 1.Warszawska Brygada Pancerna im. Tadeusza Kościuszki - Wesoła/Siedlce/Chełm/Zamość
      - 9.Braniewska Brygada Kawalerii Pancernej im. Króla Stefana Batorego - Braniewo
      - 15.Giżycka Brygada Zmechanizowana im. Zawiszy Czarnego - Giżycko/Orzysz
      - 20.Bartoszycka Brygada Zmechanizowana im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego - Bartoszyce/Morąg
      - 11.Mazurski Pułk Artylerii - Węgorzewo/Suwałki
      - 15.Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy - Gołdap/Elbląg
 
Dyslokacja 16.DZ w 2015 roku - na mapie uwzględniono pododdziały do szczebla batalionu dla jednostek które stacjonują w więcej niż jednym garnizonie (mapa opracowana z wykorzystaniem map www.openstreetmap.org)
 
POCZET DOWÓDCÓW
 
- płk dypl. Wojciech Kubiak (X.1988 - IX.1992)
- płk dypl. Ryszard Buchta (X.1992 - VII.1994)
- płk dypl./gen. bryg. Piotr Makarewicz (VII.1994 - IV.1997)
- płk dypl./gen. bryg. Krzysztof Skarbowski (V.1997 - X.1998)
- płk dypl./gen. bryg. Waldemar Skrzypczak (XI.1998 - VI.2001)
- płk dypl./gen. bryg. Lech Stefaniak (VI.2001 - V.2002)
- gen. dyw. Krzysztof Skarbowski (VIII.2002 - VIII.2005)
- gen. dyw. dr Ryszard Sorokosz (VIII.2005 - 17.IX.2007)
- gen. dyw. Wiesław Michnowicz (17.IX.2007 - 20.VI.2009)
- cz. p.o. gen. bryg. Grzegorz Buszka (20.VI.2009 - 3.VIII.2009)
- cz. p.o. gen. bryg. Krzysztof Makowski (3.VIII.2009 - 1.IX.2009)
- gen. dyw. Bogusław Samol (1.IX.2009 - 1.III.2011)
- gen. bryg. Janusz Bronowicz (1.III.2011 - 26.VIII.2013)
- gen. dyw. Leszek Surawski (26.VIII.2013 - 5.III.2016)
- cz. p.o. gen. bryg. Marek Sokołowski (5.III.2016 - 2.V.2016)
- gen. bryg. Marek Sokołowski (2.V.2016 - obecnie)
 
PODPORZĄDKOWANIE
Pomorski Okręg Wojskowy (1989 - 31.XII.1991)
Warszawski Okręg Wojskowy (1.I.1992 - 31.XII.1998)
Pomorski Okręg Wojskowy (1.I.1999 - 31.XII.2001)
1.Korpus Zmechanizowany (1.I.2002 - 31.XII.2003)
Dowództwo Wojsk Lądowych (1.I.2004 - 31.XII.2013)
Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych (1.I.2014 - obecnie)
 
 
Materiał przygotowany na podstawie książek: Kazimierz Czernikowski „Wojska Lądowe część I – Okręgi Wojskowe, Korpusy i Dywizje 1943-2008” – Elbląg 2008, Kazimierz Czernikowski „16.Pomorska Dywizja Zmechanizowana fakty, wydarzenia i …” – Elbląg 2001 oraz na podstawie strony internetowej 16.DZ www.16dz.wp.mil.pl
 
Fotografie naszywek i proporczyka z kolekcji Pana Przemysława Banasia
 

© Copyright by www.jednostki-wojskowe.pl  Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i publikowanie w całości oraz w części bez zgody autora zabronione. Wszystkie teksty, artykuły, fotografie, oraz pozostałe materiały zamieszczone na stronie www.jednostki-wojskowe.plobjęte są prawami autorskimi.