16.Dywizja Piechoty (1945 - 1949)
16.Kaszubska Dywizja Pancerna (1949 - 1950)
16.Kaszubska Dywizja Zmechanizowana (1950 - 1955)
16.Kaszubska Dywizja Pancerna (1955 - 1989)
16.Dywizja Zmechanizowana (1989 - 1992)
16.Pomorska Dywizja Zmechanizowana im. Króla Kazimierza Jagiellończyka (1992 - obecnie)
 
 
 
RYS HISTORYCZNY
 
                Mimo że 16.Dywizja Zmechanizowana wywodzi swe korzenie z 16.Dywizji Piechoty oraz 16.Dywizji Pancernej, poza 5-letnim okresem w latach 1950-1955 w których również istniała 16.Dywizja Zmechanizowana. Historię dywizji postaraliśmy się prześledzić od początku.
 
16.Dywizja Piechoty została sformowana w terminie do 30 lipca 1945 roku na mocy Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 0156/Org z dnia 29 czerwca 1945 roku, dywizję formowano w Gdańsku w oparciu o 4.Zapasowy Pułk Piechoty. Skład organizacyjny dywizji po formowaniu wyglądał następująco.
 
Tab.1 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 0156/Org z dnia 29.06.1945 roku
Nazwa jednostki Nr Poczty Polowej Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty 56734 2/1 1 49 14 18 82 - Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 56749 2/2 - 178 506 917 1601   Oliwa
55.Pułk Piechoty 83993 2/2 - 178 506 917 1601   Elbląg
60.Pułk Piechoty 83985 2/2 - 178 506 917 1601   Gdańsk-Wrzeszcz
41.Pułk Artylerii 56794 2/3 - 121 218 476 815   Gdynia-Grabówek
20.Samodzielny Dywizjon Artylerii Zmotoryzowanej 76mm 83675 2/4 - 43 76 39 158   Gdańsk-Wrzeszcz
12.Samodzielny Batalion Łączności 56971 2/5 - 26 56 82 164   Gdańsk-Wrzeszcz
47.Samodzielny Batalion Saperów 56984 2/6 - 23 36 126 185   Gdańsk-Wrzeszcz
Samodzielny Pluton Samochodowy 56971a 2/8 - 3 17 23 43   Gdańsk-Wrzeszcz
Samodzielny Pluton Strzelecki Oddziału Informacji 56920b 2/10 - 1 3 13 17   Gdańsk-Wrzeszcz
RAZEM             6267    
 
W roku 1946 w terminie do 31 marca 1946 roku dywizję przeformowano na Dywizję Piechoty typu „B”. Podstawą do przeformowania był Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP nr 046/Org z dnia 27 lutego 1946 r.
 
Skład organizacyjny dywizji po przeformowaniu wyglądał następująco.
 
Tab.2 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 046/Org z dnia 27.02.1946 roku
Nazwa jednostki Nr Poczty Polowej Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty 56734 2/50 1 52 27 36 115 5 Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 56749 2/51 - 137 320 847 1304 8 Oliwa
55.Pułk Piechoty 83993 2/51 - 137 320 847 1304 8 Elbląg
60.Pułk Piechoty 83985 2/51 - 137 320 847 1304 8 Gdańsk-Wrzeszcz
41.Pułk Artylerii Lekkiej 56794 2/52 - 93 180 412 685 5 Gdynia-Grabówek
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 83675 2/53 - 22 56 84 162 - Gdańsk-Wrzeszcz
43.Kompania Łączności - 2/54 - 15 49 74 138 - Gdańsk-Wrzeszcz
47.Batalion Saperów 56984 2/55 - 18 32 120 170 1 Gdańsk-Wrzeszcz
Pluton Ochrony Wydziału Informacji 56971a 2/56 - 1 3 11 15 - Gdańsk-Wrzeszcz
 
Następnym ważnym wspomnienia wydarzeniem było nadanie jednostkom dywizji numerów jednostek wojskowych nowego 4-cyfrowego typu, stało się to Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego Nr 053/Org. z dnia 30 marca 1946 roku, i tak w terminie do dnia 30 kwietnia 1946 roku jednostkom nadano następujące numery jednostek wojskowych:
 
Tab.3 - Numery JW nadane jednostkom 16.DP Rozkazem Nr 053/Org. z dnia 30 marca 1946 r.
Nazwa jednostki Nadany nr JW
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty  
51.Pułk Piechoty 2239
55.Pułk Piechoty 3234
60.Pułk Piechoty 3212
41.Pułk Artylerii Lekkiej 2245
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2796
47.Batalion Saperów 2264
 
Warto też poświęcić kilka słów o dyslokacji jednostek w tamtym okresie. Poniżej zestawienie jednostek i ich miejsc postoju na podstawie meldunku dyslokacyjnego na dzień 1 lipca 1946 roku, przesłanego z Okręgu Wojskowego II do Sztabu Generalnego.
 
Tab.4 - Dyslokacja 16.DP na dzień 1 lipca 1946 r.
Nazwa jednostki Miejsce postoju
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Słowackiego 10
51.Pułk Piechoty Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Niedziałkowskiego 5
55.Pułk Piechoty Elbląg
60.Pułk Piechoty Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Słowackiego 62/12
41.Pułk Artylerii Lekkiej Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka 190
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Grunwaldzka 172
47.Batalion Saperów Oliwa, ul. Polanki 22
43.Kompania Łączności Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Szymanowskiego 16
Pluton Ochrony Wydziału Informacji Gdańsk-Wrzeszcz, ul. Słowackiego 2
 
Na wskutek Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 0208/Org z dnia 22 listopada 1946 roku, dywizję przeformowano w terminie do 31 grudnia 1946 roku na nowe etaty, dywizji piechoty typu „C”.
 
Tab.5 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 0208/Org z dnia 22.11.1946 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty   2/70 1 34 19 24 78 6 Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 2239 2/71 - 75 295 665 1035 11 Gdańsk-Wrzeszcz
60.Pułk Piechoty 3212 2/61 - 85 319 845 1249 12 Gdańsk-Wrzeszcz
55.Pułk Piechoty 3234 2/71 - 75 295 665 1035 11 Elbląg
41.Pułk Artylerii Lekkiej 2245 2/62 - 75 237 396 708 9 Gdańsk-Wrzeszcz
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2796 2/73 - 14 63 86 163 - Gdańsk-Wrzeszcz
43.Kompania Łączności 2/74 - 12 47 75 134 - Gdańsk-Wrzeszcz
47.Batalion Saperów 2246 2/75 - 15 35 120 170 - Oliwa
Pluton Ochrony Wydziału Informacji   2/76 -           Gdańsk-Wrzeszcz
 
W ostatnim kwartale 1948 roku 16.Dywizję Piechoty przeformowano na nowe etaty Dywizji Piechoty  nr 2/76-2/81, zmianę tę regulował Rozkaz organizacyjny Ministra Obrony Narodowej nr 0168/Org. z dnia 16 września 1948 roku, termin przeformowania ustalono na 30 października 1948 roku.
 
Tab.6 - Skład 16.DP po wykonaniu R-zu nr 0168/Org z dnia 16.09.1948 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Dywizji Piechoty   2/76 1 35 13 5 54 7 Gdańsk-Wrzeszcz
51.Pułk Piechoty 2239 2/77 - 75 261 531 867 5 Gdańsk-Wrzeszcz
55.Pułk Piechoty 3234 2/77 - 75 261 531 867 5 Elbląg
60.Pułk Piechoty 3212 2/77 - 75 261 531 867 5 Gdańsk-Wrzeszcz
41.Pułk Artylerii Lekkiej 2245 2/78 - 69 198 308 575 3 Gdańsk-Wrzeszcz
20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2796 2/79 - 15 63 86 164 - Gdańsk-Wrzeszcz
43.Kompania Łączności  - 2/81 - 12 47 74 133 - Gdańsk-Wrzeszcz
47.Batalion Saperów 2246 2/80 - 15 35 120 170 - Oliwa
 
Dyslokowanie dywizji do obecnego miasta jej stacjonowania dokonano na przełomie lata i jesieni 1949 roku i było następstwem Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 00166/Oper. z dnia 11 marca 1949 r., w rozkazie tym rozkazano przenieść Dowództwo 16.DP wraz z 43.Kompanią Łączności z Gdańska-Wrzeszcz do Elbląga, 55.Pułk Piechoty z Elbląga do Braniewa, natomiast 20.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej z Elbląga do Kołobrzegu.
 
Dużą zmianę dla dywizji przyniósł rok 1949. Wtedy to na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0055/Org. z dnia 30 marca 1949 r. przeformowano dywizję na dywizję pancerną. Przeformowanie miało odbyć się etapowo i stopniowo, reorganizacja również zakładała rozformowania 51.Kościerskiego Pułku Piechoty oraz 60.Kościerskiego Pułku Piechoty. W miejscy rozformowanych jednostek do dywizji włączono inne. W trakcie reorganizacji sformowano również kilka nowych jednostek, a niektóre rozwinięto do większych rozmiarów.
 
Tab.7 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0055/Org z dnia 30.03.1949 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/55 1 49 15 1 66 7 Elbląg
55.Elbląski Zmotoryzowany Pułk Piechoty 3234 5/56 - 154 369 1294 1817 6 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/57 - 176 454 351 981 6 Malbork
4.Pomorski Pułk Czołgów 1578 5/60 - 133 268 243 644 6 Elbląg
41.Gdański Pułk Artylerii Lekkiej 2245 5/44 - 107 202 550 859 6 Gdańsk-Wrzeszcz
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/47 - 40 98 178 316 1 Elbląg
43.Batalion Łączności 2330 5/58 - 33 81 167 281 1 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/59 - 25 60 237 322 1 Elbląg
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 2497 5/50 - 32 73 246 351 - Elbląg
42.Kompania Samochodowa - 5/51 - 5 11 31 47 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów Nr 4 2300 5/52 - 15 43 32 90 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego Nr 5 3704 5/53 - 3 14 9 26 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów Nr 6 3800 5/54 - 8 27 25 60 - Elbląg
 
Warto wspomnieć nieco o uzbrojeniu 16.DPanc w 1949 r., otóż trzon jej siły stanowił 1.pcz wyposażony w 66 sztuk czołgów T-34 oraz 16 dział ISU-152 oraz 4.pcz wyposażony w 35 czołgów IS oraz 16 dział ISU-152. Co ciekawe czołgi T-34 były również na wyposażeniu 6.br w liczbie 10 sztuk oraz 2 sztuki w batalionie łączności. Siłą ogniową 55.zmotpp stanowiło 14 armat 76mm, 30 moździerzy 82mm oraz 6 moździerzy 120mm, natomiast pułk artylerii lekkiej wyposażony był w 26 haubic 122mm oraz 13 armat 76mm. Osłonę przeciwlotniczą zapewniał dywizjon artylerii przeciwlotniczej wyposażony w 21 armat przeciwlotniczych 37mm.
 
W wyniku braków sprzętowych w 1950 r. postanowiono spowolnić nieco proces tworzenia wojsk pancernych, w związku z czym Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 0054/Org. z dnia 12 czerwca 1950 r. dokonano znacznej korekty postanowień z 1949 r. i przeformowano dywizję pancerną na dywizję zmechanizowaną, równocześnie dokonano pewnych roszad w składzie dywizji. 4.Pomorski Pułk Czołgów przekazano w podporządkowanie dowódcy 1.Korpusu Pancernego oraz przeformowano na pułk czołgów ciężkich Korpusu Pancernego. W miejsce przekazanego 4.pcz do dywizji przyjęto 34.Budziszyński Zmotoryzowany Pułk Piechoty z 8.Drezdeńskiej Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty, który przeformowano po przyjęciu w pułk zmechanizowany. Sformowano również od nowa pułk moździerzy. Natomiast cała dywizja etapami miała przeformować się na nowe etaty do 1 grudnia 1951 roku. Poniżej prezentujemy planowany skład dywizji.
 
Tab.8 - Skład 16.DZ po wykonaniu R-zu nr 0054/Org z dnia 12.06.1950 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej   5/64 1 48 16 1 66 7 Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/65 - 165 488 1237 1890 21 Braniewo
34.Budziszyński Pułk Zmechanizowany 2873 5/65 - 165 488 1237 1890 21 Słupsk
1.Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/66 - 145 522 511 1178 21 Malbork
41.Gdański Pułk Artylerii Lekkiej 2245 5/67 - 106 214 622 942 16 Gdańsk-Wrzeszcz
19.Pułk Moździerzy 2400 5/68 - 83 153 447 683 13 Braniewo
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/69 - 34 106 177 317 9 Elbląg
43.Batalion Łączności 2330 5/70 - 28 81 172 281 9 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/71 - 24 60 233 317 1 Elbląg
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 2497 5/72 - 31 70 245 346 1 Elbląg
42.Kompania Samochodowa - 5/73 - 5 14 28 47 - Elbląg
Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów Nr 4 2300 5/74 - 21 54 107 182 - Elbląg
Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego Nr 5 3704 5/75 - 3 14 9 26 - Gdańsk-Wrzeszcz
Ruchome Warsztaty Naprawy Samochodów Nr 6 3800 5/76 - 8 24 29 61 - Elbląg
 
Na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0035/Oper. z dnia 13 kwietnia 1951 r. polecono by w terminie do 1 października 1951 r. 47.Batalion Saperów przeszedł z Elbląga do nowego miejsca postoju w m. Tczew oraz 6.Batalionu Rozpoznawczego z Elbląga do nowego miejsca postoju w m. Sztum. Było to związane z przygotowaniami do przeformowania dywizji na nowe etaty. 
 
W roku 1951 w rozwinięciu Dyrektywy Ministra Obrony Narodowej nr 00020/Org. z dnia 21 lutego 1951 r. oraz zgodnie z "Planem zamierzeń organizacyjnych na lata 1951 i 1952" wydany został Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0044/Org. z dnia 17 maja 1951 r. w którym szczegółowo wydano dyspozycję przeformowania 16.DZ na nowe etaty w terminie do 1 grudnia 1952 roku. Podczas tej reorganizacji sformowano wiele nowych jednostek od nowa.
 
Tab.9 - Skład 16.DZ po wykonaniu R-zu nr 0044/Org z dnia 17.05.1951 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej   5/77 1 53 17 - 71 8 Elbląg
Kompania Dowodzenia 16.DZ - 5/78 - 6 37 51 94 15 Elbląg
43.Batalion Łączności 2330 5/79 - 26 75 105 206 9 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/80 - 23 73 192 288 9 Tczew
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/81 - 33 94 160 287 14 Sztum
5.Szkolny Batalion Czołgów 1596 5/82 - 34 62 314 410 15 Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/83 - 152 354 729 1235 42 Braniewo
34.Budziszyński Pułk Zmechanizowany 2873 5/83 - 152 354 729 1235 42 Słupsk
58.Pułk Zmechanizowany 1658 5/83 - 152 354 729 1235 42 Elbląg
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/84 - 114 303 313 730 39 Elbląg
14.Pułk Artylerii Pancernej 1763 5/85 - 165 289 305 759 39 Braniewo
41.Gdański Pułk Artylerii Haubic 2245 5/86 - 84 159 341 584 30 Gdańsk
19.Pułk Moździerzy 2400 5/87 - 75 122 257 454 29 Malbork
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/88 - 20 69 109 198 9 Malbork
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 2497 4/55 - 27 75 204 306 9 Elbląg
42.Kompania Samochodowa - 5/89         38 - Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 2300 5/90         183 4 Elbląg
5.Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego 3704 5/91         26 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 25/42         61 - Elbląg
 
Na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0097/Oper. z dnia 18 lipca 1952 r. przeniesiono 13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej z koszar przy ulicy Mazurskiej do koszar przy ulicy Saperów 20.
 
W terminie do 1 grudnia 1952 r. doszło do pewnej roszady jednostek, na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 00123/Oper. z dnia 11 października 1952 r. 8.Drezdeńska Dywizja Zmechanizowana przekazała, a 16.Dywizja Zmechanizowana przyjęła 63.Pułk Zmechanizowany - JW 1458 Braniewo istniejący według etatu nr 5/83. W zamian 16.DZ przekazała do 8.DZ 34.Budziszyński Pułk Zmechanizowany.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 011/Org. z dnia 14 stycznia 1955 r. z dniem 1 lutego 1955 r. zmieniono numer JW 13.Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej z 2497 na 3209.
 
W Uchwale Rządu PRL z dnia 3 września 1955 r. postanowiono o przeformowaniu dywizji na dywizję pancerną. Realizację tego rozpoczęto od Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0058/Org. z dnia 19 września 1955 r., minister polecił dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w terminie do 20 grudnia 1955 r. przeprowadzić reorganizację 16.DZ na 16.DPanc, w wyniku tej reorganizacji rozformowano między innymi 63.Pułk Zmechanizowany, 19.Pułk Moździerzy oraz sformowane nowe jednostki.
 
Tab.10 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0058/Org z dnia 19.09.1955 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/159 1 68 16 4 89 17 Elbląg
Kompania Sztabowa - 5/160 -       43 - Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/178 - 165 297 803 1265 16 Braniewo
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/179 - 76 205 187 468 10 Elbląg
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/179 - 76 205 187 468 10 Elbląg
30.Batalion Czołgów Ciężkich i Artylerii Pancernej 1763 5/180 - 93 129 263 485 10 Braniewo
41.Gdański Dywizjon Artylerii Haubic 2245 5/181 - 41 66 252 359 4 Gdańsk
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/182 - 32 68 183 283 4 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/183 - 18 42 82 142 3 Malbork
6.Batalion Rozpoznawczy 2200 5/163 - 30 61 100 191 5 Sztum
43.Batalion Łączności 2330 5/175 -       227 5 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/176 - 21 54 159 234 4 Tczew
5.Szkolny Batalion Czołgów 1596 5/177 - 61 128 456 645 9 Elbląg
4.Ruchoma Baza Remontu Czołgów 2300 5/186 -       107 1 Elbląg
5.Ruchomy Warsztat Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego 3704 5/157 -       17 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Remontu Samochodów 3800 5/156 -       40 - Elbląg
62.Batalion Samochodowo-Transportowy 1261 5/184 -       94 3 Elbląg
Pluton Dowodzenia Dowódcy Artylerii Dywizji - 2/199 -       29 - Elbląg
57.Batalion Medyczno-Sanitarny 1336 2/196 -       24 20 Braniewo
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/185 -       52 - Elbląg
Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia - 5/158 -       13 - Malbork
 
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 0257/Org. z dnia 22 listopada 1955 r. Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia otrzymał numer kolejny 16 i od tego momentu jego pełna nazwa to 16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia, natomiast kompania sztabowa otrzymała numer kolejny 51.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 0258/Org. z dnia 18 grudnia 1956 r. nadano numer JW 1219 dla 16.Dywizyjnego Punktu Zaopatrzenia.
 
Kolejna reorganizacja dywizji to efekt Uchwały Rady Ministrów nr 109/57 z dnia 25 marca 1957 r. w sprawie zmniejszenia liczebności Sił Zbrojnych oraz wykonujący ją Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0025/Org. z dnia 2 kwietnia 1957 r. Na mocy tego rozkazu dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego miał w terminie do dnia 15 sierpnia 1957 r. przenieść dywizję na nowe etaty. Podczas reorganizacji rozformowano 6.Batalion Rozpoznawczy. Warto również dodać że 16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia przedyslokowano z Malborka (ul. 17 marca 20) do Elbląga (ul. Mazurska 6-22).
 
Tab.11 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0025/Org z dnia 2.04.1957 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/217 1 64 15 16 96 7 Elbląg
51.Kompania Sztabowa - 5/197 - 3 8 37 48 - Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3234 5/219 - 128 290 812 1230 6 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 1745 5/220 - 66 209 219 494 5 Elbląg
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/220 - 66 209 219 494 5 Elbląg
14.Pułk Czołgów Średnich 1763 5/221 - 76 229 422 727 5 Braniewo
41.Gdański Dywizjon Artylerii Haubic 2245 5/205 - 28 55 212 295 2 Gdańsk-Wrzeszcz
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/207 - 29 62 224 315 1 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/208 - 18 36 106 160 1 Malbork
48.Bateria Dowodzenia - 5/212 - 4 11 43 58 - Elbląg
17.Batalion Rozpoznawczy 1596 5/199 - 29 72 161 262 1 Elbląg
47.Batalion Saperów 2264 5/218 - 35 73 237 345 1 Tczew
43.Batalion Łączności 2330 5/198 - 24 56 128 208 14 Elbląg
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/211 - 9 25 85 119 - Elbląg
62.Batalion Samochodowo-Transportowy 1261 5/209 - 14 34 43 91 1 Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 2300 5/213 - 13 32 63 108 1 Elbląg
5.Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 3704 5/215 - 4 7 14 25 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 5/214 - 6 13 21 40 - Elbląg
16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia 1219 5/216 - 1 7 5 13 - Elbląg
42.Szkolna Bateria Artylerii - 5/222 - 5 15 60 80 - Gdańsk-Wrzeszcz
 
Na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 0010/Org. z dnia 2 października 1958 r. w terminie do 1 grudnia 1958 r. dokonano kolejnej reorganizacji dywizji, tym razem zmiany dotknęły jedynie część jednostek, podczas reorganizacji rozformowano 42.Szkolną Baterię Artylerii, 41.Gdański Dywizjon Artylerii Haubic przekazano do 23.Dywizji Piechoty, natomiast w ich miejsce z 3.Brygady Obrony Wybrzeża przyjęto 46.Dywizjon Artylerii Armat z Rogowa, na bazie którego sformowano 46.Dywizjon Artylerii Haubic oraz 56.Szkolną Baterię Artylerii w Braniewie. Równocześnie wiele jednostek dywizyjnych tym samym rozkazem otrzymało nowe numery JW.
 
Tab.12 - Skład 16.DPanc po wykonaniu R-zu nr 0010/Org z dnia 2.10.1958 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/217 1 65 19 16 101 7 Elbląg
51.Kompania Sztabowa - 5/197 - 2 8 37 47 - Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3737 5/244 - 128 254 896 1278 7 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 3749 5/245 - 65 151 270 486 5 Elbląg
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/245 - 65 151 270 486 5 Elbląg
14.Pułk Czołgów Średnich 1763 5/246 - 85 217 603 905 5 Braniewo
46.Dywizjon Artylerii Haubic 3510 5/248 - 28 45 168 241 3 Braniewo
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/239 - 30 56 180 266 1 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/208 - 17 36 106 159 1 Malbork
48.Bateria Dowodzenia - 5/247 -       46 - Elbląg
17.Batalion Rozpoznawczy 1596 5/242 - 30 61 160 251 1 Elbląg
47.Batalion Saperów   5/243 - 35 65 240 340 1 Tczew
43.Batalion Łączności 3722 5/233 -       194 16 Elbląg
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/240 -       119 - Elbląg
62.Batalion Samochodowo-Transportowy 1261 5/209 -       91 1 Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 3751 5/250 -       156 1 Elbląg
5.Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 3704 5/215 -       25 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 5/214 -       40 - Elbląg
16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia 1219 5/216 -       13 - Elbląg
56.Szkolna Bateria Artylerii - 5/249 -       86 - Braniewo
 
W 1959 roku na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 096/Org z dnia 4 września 1959 r., w terminie do dnia 1 października 1959 r. przeformowano 56.Szkolną Baterię Artylerii na nowy większy etat nr 5/255 o stanie osobowym 101 wojskowych.
 
Kolejna reorganizacja to rok 1960, Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 077/Org z dnia 19 września 1960 r., w terminie do dnia 1 grudnia 1960 r. przeformowano 13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej na etat nr 5/258 o stanie osobowym 285 żołnierzy i 2 pracowników kontraktowych.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 06/Org z dnia 26 stycznia 1962 r. w terminie do dnia 15 marca 1962 r. przeformowano 61.Kompanię Obrony Przeciwchemicznej z etatu nr 5/240 na etat nr 5/271 o stanie osobowym 74 żołnierzy oraz 48.Baterię Dowodzenia z etatu nr 5/247 na etat nr 5/285 o stanie osobowym 65 żołnierzy, natomiast rozformowano 51.Kompanię Sztabową. Tym samym dokumentem przemianowano 62.Batalion Samochodowo-Transportowy na 62.Batalion Transportowy.
 
Pod koniec 1962 roku dywizję przeformowano na etaty wojenno-pokojowe wyraźnie podnosząc jej gotowość bojową, na mocy Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 0105/Org z dnia 28 sierpnia 1962 r. w terminie do dnia 30 listopada 1962 r. miano dokonać tej reorganizacji, które efekty przedstawione są w tabeli poniżej. Warto wspomnieć że podczas tej reorganizacji rozformowano 56.Szkolną Baterię Artylerii.
 
Tab.13 - Skład 16.DPanc po wykonaniu Z-nia nr 0105/Org z dnia 28.08.1962 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   5/282         264 8 Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3737 5/262         1655 9 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 3749 5/283         758 9 Elbląg
58.Pułk Czołgów Średnich 1658 5/283         758 9 Elbląg
14.Pułk Czołgów Średnich 1763 5/283         758 9 Braniewo
46.Dywizjon Artylerii Haubic 3510 5/284         324 3 Braniewo
13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 3209 5/286         373 3 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1868 5/265         175 3 Malbork
48.Bateria Dowodzenia - 5/285         65 - Elbląg
61.Kompania Rozpoznawcza - 5/270         96 - Elbląg
47.Batalion Saperów   5/269         488 3 Tczew
43.Batalion Łączności 3722 5/268         249 17 Elbląg
61.Kompania Obrony Przeciwchemicznej - 5/271         74 - Elbląg
62.Batalion Transportowy 1261 5/287         330 2 Elbląg
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 3751 5/288         104 2 Elbląg
5.Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 3704 5/275         27 - Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 5/276         77 1 Elbląg
16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia 1219 5/279         32 7 Elbląg
57.Batalion Medyczny 2880 5/274         104 19 Braniewo
Samodzielny Klucz Lotnictwa Łącznikowego - 5/272         21 -  
196.Wojskowa Stacja Pocztowa 1067 5/280         9 - Elbląg
22.Kasa Polowa Narodowego Banku Polskiego - 5/278         3 - Elbląg
45.Piekarnia Polowa - 5/289         36 4 Elbląg
 
W ostatnim kwartale 1963 roku na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 0060/Org z dnia 8 kwietnia 1963 r. w terminie do dnia 31 grudnia 1963 r. przeformowano 4.Dywizjon Artylerii Rakietowej na 4.Dywizjon Artylerii według etatu nr 4/243 o stanie osobowym 129 żołnierzy i 1 pracownik cywilny. W związku z tą reorganizacją dywizjon przezbrojono z wozów bojowych BM-14 na taktyczne zestawy rakietowe 2K6 "Łuna" (kod NATO: FROG-3/5) czyli wyrzutnie rakietowe 2P16 na podwoziu gąsienicowym PT-76.
 
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 01/Oper z dnia 4 stycznia 1966 r. w terminie do dnia 7 lutego 1966 r. 48.Bateria Dowodzenia miała zmienić miejsce stałej dyslokacji do m. Malbork do kompleksu wojskowego K-1663.
 
W roku 1966 doszło do wzmocnienia rakietowej artylerii szczebla taktycznego, Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 085/Org z dnia 17 lipca 1966 r. w terminie do dnia 31 grudnia 1966 r. przeformowano 4.Dywizjon Artylerii przenosząc go na etat nr 4/281 o stanie osobowym 152 żołnierzy i 1 pracownik cywilny, podczas tej reorganizacji dywizjon przezbrojono z zestawów rakietowych 2K6 "Łuna" na zestawy rakietowe 9K52 "Łuna-M" (kod NATO: FROG-7A) z wyrzutniami kołowymi 9P113 z pociskami balistycznymi 9M21.
 
Rok 1967 przyniósł kolejne zmiany organizacyjne w składzie dywizji. Najpierw w celu udoskonalenia struktury organizacyjnej organów remontowych, polepszenia warunków dowodzenia i kierowania tymi organami dokonano połączenia organów remontowych dywizji w jeden pododdział remontowy, jednocześnie dokonano zamiany pomocników dowódców ds. technicznych na zastępców ds. technicznych. Zmiany tej dokonano Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 038/Org z dnia 14.03.1967 r., polecono by w terminie do dnia 1.07.1967 r. przeformować Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów, Ruchome Warsztaty Naprawy Samochodów i Dywizyjne Warsztaty Uzbrojenia w jeden batalion remontowy. Poniżej w tabeli przedstawiliśmy plan tej reorganizacji.
 
Tab.14 - Reorganizacja pododdziałów remontowych 16.DPanc w 1967 roku
STAN PRZED REORGANIZACJĄ STAN PO REORGANIZACJI
Nazwa jednostki Nr JW Nr etatu
Miejsce
postoju
Nazwa jednostki Nr JW Nr etatu Stan osobowy
Miejsce
postoju
wojsk.
prac.
cyw.
4.Ruchomy Warsztat Naprawy Czołgów 3751 5/288 Elbląg 16.Batalion Remontowy 3751 5/403 216 3 Elbląg
6.Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów 3800 5/276 Elbląg
5.Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 3704 5/275 Elbląg
 
W tym samym roku wzmocniono również obronę przeciwlotniczą dywizji, Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 0133/Org z dnia 12 września 1967 r. w terminie do dnia 15 grudnia 1967 r. 13.Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej istniejący według etatu nr 5/286 przeformowano na 13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej według etatu nr 5/412 o stanie osobowym 486 żołnierzy i 5 pracowników cywilnych. Pułk według tego etatu uzbrojony był w 24 sztuki 57 mm armat przeciwlotniczych.
 
Na mocy Rozkazu Ministra Obrony Narodowej nr 025/MON z dnia 30 września 1967 roku dokonano przemianowania jednostek i tak, 58.Pułk Czołgów Średnich został przemianowany na 60.Kartuski Pułk Czołgów Średnich, natomiast 14.Pułk Czołgów Średnich został przemianowany na 51.Kościerski Pułk Czołgów Średnich.
 
Z dniem 1 stycznia 1968 roku na mocy Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 0185/Org z dnia 14 grudnia 1967 r. przemianowano 61.Kompanię Obrony Przeciwchemicznej na 61.Kompanię Chemiczną.
 
Rok 1969 rozpoczęto od zmiany numeracji etatów związanej z wprowadzeniem systemu "ILORAZ-M" dostosowanego do maszynowego przetwarzania informacji. Również jednostki 16.DPanc zmieniły kompletnie numerację.
 
Tab.15 Wymiana numeracji etatów w związku z przejściem na system "ILORAZ-M"
Jednostka Stary nr etatu obowiązujący do 31.12.1968 Nowy nr etatu obowiązujący od 1.01.1969
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej 5/282 30/041
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 5/283 30/042
51.Kościerski Pułk Czołgów Średnich 5/283 30/042
60.Kartuski Pułk Czołgów Średnich 5/283 30/042
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 5/262 30/029
46.Dywizjon Artylerii Haubic 5/284 30/043
13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 5/412 30/105
4.Dywizjon Artylerii 4/281 30/004
16.Batalion Remontowy 5/403 30/099
62.Batalion Transportowy 5/287 30/045
61.Kompania Rozpoznawcza 5/270 30/035
43.Batalion Łączności 5/268 30/033
16.Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia 5/279 30/039
47.Batalion Saperów 5/269 30/034
48.Bateria Dowodzenia 5/285 30/044
57.Batalion Medyczny 5/274 30/038
61.Kompania Chemiczna 5/271 30/036
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 037/Org z dnia 24 kwietnia 1970 r. w celu zabezpieczenia odpowiednich warunków szkoleniowych oraz utrzymania wymaganego poziomu gotowości bojowej, Szef Sztabu Generalnego zezwolił Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego na podporządkowanie Dowódcy 16.Dywizji Pancernej - 44.Dywizjonu Artylerii - JW 2884 Toruń, która to jednostka dotychczas była bezpośrednio podporządkowana Dowódcy POW. 44.Dywizjon Artylerii nie wszedł jednak do składu dywizji, a był tylko jednostką podporządkowaną Dowódcy 16.DPanc, docelowo na czas "W" 44.Dywizjon Artylerii był przeznaczony dla 9.Dywizji Zmechanizowanej.
 
W terminie do dnia 1 października 1970 r. na mocy Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 047/Org z dnia 21 maja 1970 r. w składzie 16.DPanc sformowano w m. Malbork - Grupę Organizacyjno-Przygotowawczą 48.Dywizjonu Artylerii Rakietowej jako JW 1335 według etatu nr 30/113 o stanie osobowym 29 żołnierzy i 1 pracownik cywilny.
 
Kolejna duża reorganizacja dywizji nastąpiła w 1970 roku, na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 071/Org z dnia 10 lipca 1970 r. w terminie do dnia 1 listopada 1970 r. przeformowano dywizję na etaty wojenno-pokojowe, z zastrzeżeniem że przeformowanie 17.br miało nastąpić do dnia 1 maja 1971 r., natomiast 16.pa oraz 48.dar w terminie do dnia 1 listopada 1971 r., w tabeli poniżej skład dywizji po przeformowaniu. Warto wspomnieć że podczas tej reorganizacji na bazie Grupy Organizacyjno-Przygotowawczej sformowano 48.Dywizjon Artylerii Rakietowej, natomiast z połączenia 62.Batalionu Transportowego, 16.Dywizyjnego Punktu Zaopatrzenia oraz 45.Piekarni Polowej sformowano 16.Batalion Zaopatrzenia.
 
Tab.16 - Skład 16.DPanc po wykonaniu Z-nia nr 071/Org z dnia 10.07.1970 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Pancernej   30/106 WD 3         233 9 Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3737 30/116 WD 3         1338 9 Braniewo
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 3749 30/117 WD 4         800 9 Elbląg
60.Kartuski Pułk Czołgów Średnich 1658 30/117 WD 5         801 9 Elbląg
51.Kościerski Pułk Czołgów Średnich 1763 30/117 WD 4         800 9 Braniewo
16.Pułk Artylerii 3510 30/118 WD 1         490 9 Braniewo
13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 3209 30/105         490 5 Elbląg
4.Dywizjon Artylerii 1868 30/004 WD 1         162 3 Malbork
48.Dywizjon Artylerii Rakietowej 1335 30/119         159 3 Malbork
48.Bateria Dowodzenia - 30/089         115 - Malbork
17.Batalion Rozpoznawczy 1596 30/120         188 3 Elbląg
47.Batalion Saperów   30/121 WD 1         453 4 Tczew
43.Batalion Łączności 3722 30/090 WD 3         267 3 Elbląg
61.Kompania Chemiczna - 30/093         79 - Elbląg
16.Batalion Zaopatrzenia 1261 30/122         318 10 Elbląg
16.Batalion Remontowy 3751 30/099         235 4 Elbląg
57.Batalion Medyczny 2880 30/095         81 21 Braniewo
WD - Wykaz Dodatkowy
 
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 076/Org z dnia 8 listopada 1972 r. z dniem 1 stycznia 1973 r. wprowadzono wykazy dodatkowe dla wymienionych poniżej jednostek, jednocześnie unieważniając istniejące wykazy jeśli takie były.
 
Tab.17 - Wykazy Dodatkowe wprowadzone Z-niem 076/Org z dnia 8.11.1972 r.
Jednostka Numer wprowadzonego Wykazu Dodatkowego
43.Batalion Łączności 2
13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 2
16.Batalion Zaopatrzenia 1
 
W 1974 sformowano nową jednostkę, Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 042/Org z dnia 22 maja 1974 r. w terminie do dnia 1 czerwca 1975 r. w m. Malbork sformowano 32.Kompanię Dowodzenia Szefa OPL według etatu nr 30/178 o stanie osobowym 35 wojskowych oraz włączono ją w skład 16.Dywizji Pancernej.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 048/Org z dnia 30 czerwca 1975 r. w terminie do dnia 31 grudnia 1975 r. przeformowano 17.Batalion Rozpoznawczy przenosząc go na nowy etat nr 30/179 o stanie osobowym 331 żołnierzy oraz 3 pracowników cywilnych.
 
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 054/Org z dnia 19 sierpnia 1976 r. w terminie do dnia 31 stycznia 1977 r. przeformowano jednostki dywizji jak w tabeli poniżej.
 
Tab.18 - Przeformowanie jednostek 16.DPanc na podstawie Z-nia 054/Org z dnia 19.08.76 r.
Jednostka Etat przed przeformowaniem Etat po przeformowaniu (żołnierzy / pracowników cywilnych)
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 30/116 WD 3 30/181 WD 3 (1432 / 10)
1.Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte 30/117 WD 4 30/182 WD 5 (843 / 12)
51.Kościerski Pułk Czołgów Średnich 30/117 WD 5 30/182 WD 6 (843 / 12)
60.Kartuski Pułk Czołgów Średnich 30/117 WD 6 30/182 WD 7 (843 / 12)
48.Dywizjon Artylerii Rakietowej 30/170 30/188 (211 / 3)
 
Do kolejnej reorganizacji doszło na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 050/Org z dnia 8 września 1977 r. w terminie do dnia 31 grudnia 1977 r. przeformowano 13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej na etat nr 30/086 o stanie osobowym 461 żołnierzy oraz 4 pracowników cywilnych i 61.Kompanię Chemiczną na etat nr 30/189 o stanie osobowym 100 żołnierzy.
 
Realizując zmiany organizacyjne na 1979 rok, Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 037/Org z dnia 13 sierpnia 1979 r. w terminie do dnia 31 stycznia 1980 r. przeformowano 55.Elbląski Pułk Zmechanizowany na etat nr 30/205 i wykaz dodatkowy nr 3 o stanie osobowym 1407 żołnierzy oraz 16.Batalion Zaopatrzenia na etat nr 30/237 o stanie osobowym 324 żołnierzy.
 
Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 048/Org z dnia 15 grudnia 1980 r. w terminie do dnia 30 kwietnia 1981 r. przeformowano 57.Batalion Medyczny na 57.Batalion Medyczny - Specjalistyczna Przychodnia Lekarska według etatu nr 30/241 o stanie osobowym 39 żołnierzy. Jednak już rok później dokonano korekty tego zarządzenia i Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 052/Org z dnia 2 listopada 1981 r. nakazano by 57.Batalion Medyczny przeformować na 57.Batalion Medyczny - Szpital Wojskowy według etatu nr 30/240 o stanie osobowym 40 żołnierzy, termin reorganizacji zaś przedłużono do 1 marca 1982 roku.
 
W celu zwiększenia siły i zasięgu ognia oraz manewrowości artylerii Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego nr 039/Org z dnia 9 lipca 1986 r. w terminie do dnia 28 lutego 1987 r. przeformowano 16.Pułk Artylerii na etat nr 30/264/0 z wykazem dodatkowym nr 1.
 
Kolejne przeformowanie to Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego nr 043/Org z dnia 23 lipca 1986 r., w terminie do dnia 31 stycznia 1987 r. przeformowano 13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej na etat nr 30/265/0.
 
Na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 08/Org z dnia 8 lutego 1988 r. w terminie do dnia 30 września 1988 r. przeformowano 4.Dywizjon Artylerii na etat nr 30/202/0 z wykazem dodatkowym nr 6.
 
Jej najnowsza historia jako dywizji zmechanizowanej rozpoczęła się w roku 1989 kiedy to Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 028/Org. z 16 marca 1989 r., a następnie Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP nr 029/Org. z 17 marca 1989 r. nakazano przeformować 16.Dywizję Pancerną w 16.Dywizję Zmechanizowaną, przy czym ważne jest że większość jednostek przeformowanych została skadrowana. Termin reorganizacji wyznaczono na 31 grudnia 1989 roku. Po wykonaniu tych rozkazów stan 16.DZ w roku 1990 był następujący:
 
Tab.19 - Skład 16.DZ po wykonaniu Z-nia nr 029/Org z dnia 17.03.1989 roku
Nazwa jednostki Nr JW Nr Etatu STAN OSOBOWY Miejsce postoju
Gen. Ofic. Pdf. Szer. RAZEM Kontr.
Dowództwo 16.Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej   30/291             Elbląg
55.Elbląski Pułk Zmechanizowany 3737 30/295 WD 2             Braniewo
100.Warszawski Pułk Zmechanizowany im. Bohaterów Westerplatte 3749 30/301             Elbląg
51.Kościerski Pułk Zmechanizowany 1763 30/295 WD 1             Braniewo
16.Pułk Artylerii 3510 30/297             Braniewo
13.Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 3209 30/293 WD 1             Elbląg
4.Dywizjon Artylerii 1868 30/202/0 WD 6             Malbork
47.Batalion Saperów   30/285/0             Tczew
43.Batalion Łączności 3722 30/298 WD 2             Elbląg
16.Batalion Zaopatrzenia 1261 30/300 WD 1             Elbląg
16.Batalion Remontowy 3751 30/299             Elbląg
57.Batalion Medyczny 2880 30/240/0             Braniewo
WD - Wykaz Dodatkowy
 
W czasie tej reorganizacji rozformowano 48.Dywizjon Artylerii Rakietowej – JW 1335 Malbork, natomiast część jednostek zlikwidowano na czas "P" i pozostawiono jedynie grupy organizacyjno-mobilizacyjne odpowiedzialne za ich rozwinięcie na czas "W", takimi jednostkami były 48.Bateria Dowodzenia Szefa Artylerii Dywizji, 32.Kompania Dowodzenia Szefa OPL ZT, 17.Batalion Rozpoznawczy oraz 61.Kompania Chemiczna.
 
W pierwszym roku istnienia dywizja nosiła nazwę wyróżniającą „Kaszubska” jak jej poprzedniczki, jednak już w kwietniu 1991 roku pozbawiono ją tego wyróżnika.
Z dniem 1 stycznia 1992 r. dywizję włączono w skład Warszawskiego OW, tego samego roku wiele jednostek dywizji otrzymało również nazwy wyróżniające i przejęło dziedzictwo tradycji jednostek bojowych, w tym Dowództwo dywizji. Przemianowano także 51.Pułk Zmechanizowany na 64.Pułk Zmechanizowany oraz 47.Batalion Saperów na 16.Batalion Saperów.
Ostatnimi zmianami w 1992 roku było przyjęcie do składu dywizji 27.Pułku Zmechanizowanego – Braniewo, który przybył z 2.Dywizji Zmechanizowanej, oraz z dniem 31.12.1992 rozformowano 4.Dywizjon Artylerii.
 
Kolejnym ważnym momentem był rok 1994, a mianowicie przeformowanie dywizji z struktury pułkowej na brygadową, stało się to na wskutek Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0102/Org. z 18 grudnia 1993 roku.
 
I tak oto wyglądał skład 16.DZ pod koniec 1994 roku po przeformowaniu na strukturę brygadową:
 
- Dowództwo 16.Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka – Elbląg
- 14.Brygada Zmechanizowana – JW 1448 Elbląg (formuje się na bazie 100.pz)
- 16.Brygada Zmechanizowana – JW 1475 Morąg (formuje się na bazie 43.OM-T)
- 9.Brygada Kawalerii Pancernej – Braniewo (formuje się na bazie 27.pz)
- 16.Pomorski Pułk Artylerii – Braniewo
- 16.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1681 Morąg (formuje się na bazie 9.OM-T)
- 13.Elbląski Pułk Przeciwlotniczy – Elbląg (formuje się na bazie 13.paplot)
- 16.Batalion Dowodzenia – Elbląg (formuje się na bazie 43.bł, koirr, 32.kdow Szefa OPL i 48.batdow Szefa Artylerii)
- 18.Batalion Rozpoznawczy – JW 3389 Elbląg (formuje się na bazie 17.br – Zarządzenie SSG WP nr 019/Org. z 25.03.1994 oraz Zarządzenie Szefa Sztabu WOW nr 011/Org. z 7.04.1994)
- 16.Batalion Saperów – Tczew
- 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy – JW 2880 Braniewo
- 16.Batalion Remontowy – Elbląg
- 16.Batalion Zaopatrzenia – Elbląg
 
W trakcie zmian strukturalnych w 1994 roku rozformowano 64.Pułk Zmechanizowany im. Strzelców Murmańskich – JW 1763 Braniewo, 55.Ośrodek Materiałowo-Techniczny – JW 3737 Braniewo, 17.Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg, 61.Kompanię Chemiczną, 32.Kompanię Dowodzenia Szefa OPL, 48.Kompanię Dowodzenia Szefa Artylerii, Kompanię Ochrony I Regulacji Ruchu, 106.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej.
 
W latach 1994-95 jednostki „przeformowanej” już dywizji otrzymywały nowe nazwy wyróżniające oraz przejmowały dziedzictwo tradycji jednostek historycznych. Większość z jednostek otrzymała również sztandary wojskowe.
 
W 1996 roku przeformowano 57.Batalion Medyczny – Szpital Wojskowy na 16.Batalion Medyczny-Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska z nr JW 3450.
 
Z dniem 1 stycznia 1999 roku 16.DZ ponownie wróciła w skład Pomorskiego Okręgu Wojskowego.
 
Lata 2000-2001 to okres kilku zmian w strukturze dywizji, i tak na podstawie Rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych nr PF-16/Org. z 15 czerwca 2000 r. i Rozkazu Dowódcy POW nr PF-188 z 21 czerwca 2000 r. rozformowano 14.Brygadę Zmechanizowaną im. Bohaterów Westerplatte – JW 1448 Elbląg oraz 18.Pomorski Batalion Rozpoznawczy – JW 1596 Elbląg (obie jednostki rozformowano ostatecznie w grudniu 2000 r.). Do składu dywizji włączono zaś 3.Mazurski Batalion Rozpoznawczy im. płk Jana Kozietulskiego – Giżycko oraz 20.Bartoszycką Brygadę Zmechanizowaną im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego – Bartoszyce.
 
W roku 2001 rozformowano 16.Morąski Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1681 Morąg, a tego samego roku sformowano na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 075/Org./P5 z 5 marca 2001 i Rozkazu Dowódcy POW nr 070 z 22 marca 2001 r. sformowano 16.Kompanię Chemiczną – Elbląg.
 
Pod koniec 2001 roku zapadła decyzja o podporządkowaniu 16.DZ pod Dowódcę 1.Korpusu Zmechanizowanego z dniem 1 stycznia 2002 roku (Rozkaz MON nr 84/Org./P5 z 11 września 2001 oraz Rozkaz Dowódcy 16.DZ nr Pf-208 z 12 października 2001 r.)
 
Kolejna i już ostatnia póki co zmiana podległości nastąpiła 1 stycznia 2004 roku, wtedy to na Rozkaz MON nr Pf-57/Org./P1 z 22 października 2003 r. podporządkowano dywizję Dowódcy Wojsk Lądowych.
 
W 2004 roku rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr 07 z 12 lutego 2004 r. włączono w skład dywizji 15.Giżycką Brygadę Zmechanizowaną im. Zawiszy Czarnego – Giżycko.
 
W 2007 roku do składu dywizji włączono 14.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1747 Suwałki (Decyzja MON nr Z-78/Org./P1 z 25 października 2006 oraz Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-57/Org. z 10 listopada 2006). Z końcem 2007 roku rozformowano również 16.Batalion Medyczny – JW 3450 Elbląg (Rozkaz Dowódcy Wojsk Lądowych nr Z-4/Org. z 26 stycznia 2007).
 
Rok 2008 przyniósł rozformowanie kolejnej jednostki, Decyzją MON nr Z-16/Org./P1 z 28 lutego 2008, a następnie Rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych nr Pf-18/Org. z 12 maja 2008 , w terminie do 31 grudnia 2008 nakazano rozformować 16.Brygadę Zmechanizowaną – JW 1476 Morąg, a na jej bazie sformowano batalion zmechanizowany który wszedł organizacyjnie w stukturę 20.Brygady Zmechanizowanej z Bartoszyc.
 
Również rok 2010 przynosi zmiany organizacyjne w dywizji, decyzjami przełożonych w terminie do 31 grudnia 2010 rozformowane mają zostać: 14.Pułk Artylerii Przeciwpancernej – JW 1747 Suwałki (na jego bazie ma powstać 14.Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej który ma zostać włączony w strukturę nowoformowanego pułku artylerii w Węgorzewie), 3.Batalion Rozpoznawczy – JW 2744 Giżycko (część żołnierzy znajdzie zatrudnienie w pułkach rozpoznawczych w kraju).
 
W roku 2011 istotnym wydarzeniem było przyjęcie w skład dywizji 1.Warszawskiej Brygady Pancernej im. Tadeusza Kościuszki  oraz wyłączenie ze składu dywizji 16.Batalionu Remontowego i 16.Batalionu Zaopatrzenia, które stały się jednostkami 2.Regionalnej Bazy Logistycznej (w obu przypadkach Decyzja MON Nr Z-6/Org./P1 z dnia 15 lutego 2011). Kolejną zmianą organizacyjną było przekazanie 16.Batalionu Saperów z Tczewa do składu 21.Brygady Strzelców Podhalańskich (Decyzja MON Nr Z-28/Org./P1 z dnia 10 marca 2011).
 
Z dniem 30 czerwca 2017 roku z podporządkowania dywizji wyszedł 16.Batalion Dowodzenia "Ziemi Elbląskiej", który podporządkowano bezpośrednio Dowódcy Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych.
 
W październiku 2017 roku doszło do historycznej zmiany, dowództwo dywizji przeniosło się z miejsca długoletniej dyslokacji w Elblągu, do nowego miejsca postoju w m. Białobrzegi, jednocześnie w celu wypełnienia luki po 16.Batalionie Dowodzenia który wyszedł z dywizji w czerwcu 2017 roku, w skład dywizji włączono pod koniec października 2017 roku 9.Batalion Dowodzenia z Białobrzegów. W związku ze sformowaniem 18.Dywizji Zmechanizowanej z siedzibą jej Dowództwa w Siedlcach, postanowiono że Dowództwo 16.Dywizji Zmechanizowanej powróci na Mazury, w związku z czym z dniem 12 grudnia 2019 r. Dowództwo 16.DZ oficjalnie rozpoczęło funkcjonowanie w Olsztynie przy ul. Jagiellońskiej 53.
                  
 
TRADYCJE, PATRON i ŚWIĘTA
 
DECYZJA Nr 79/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 września 1992 r. w sprawie przyjęcia dziedzictwa tradycji, nadania nazwy wyróżniającej, imienia patrona oraz ustanowienia Święta 16 Dywizji Zmechanizowanej
 
Dla zachowania i upamiętnienia chlubnych tradycji bojowych żołnierzy 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty z dniem 14 listopada 1992 r.
 
p o l e c a m :
 
1. 16 Dywizji Zmechanizowanej przyjąć imię Króla Kazimierza Jagiellończyka oraz nazwę wyróżniającą „Pomorska”
 
2. 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka przyjąć dziedzictwo i z honorem kultywować tradycje:
a) 4 Dywizji Strzelców Wielkopolskich 1919
b) Pomorskiej Dywizji Strzelców 1919-1920
c) 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty 1920-1939
d) 16 Pomorskiej Brygady Piechoty 1944-1947
 
3. Doroczne Święto Dywizji obchodzić w dniu 14 września
 
DECYZJA Nr 269/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Elblągu
 
Na podstawie § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426), w związku z § 1 ust. 1 i § 4 ust. 1 zarządzenia Nr 28/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 maja 1996 r. w sprawie odznak pamiątkowych i odznak absolwentów oraz oznak dla celów rozpoznawczych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Rozk. MON poz. 178 oraz z 1998 r. poz. 64) — po zasięgnięciu opinii Komisji Historycznej do spraw Symboliki Wojskowej — ustala się, co następuje:
 
1. Wprowadza się odznakę pamiątkową, zwaną dalej „odznaką”, 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w Elblągu.
 
 
Proporczyk Dowództwa 16.DZ
 
 
Oznaka rozpoznawcza Dowództwa 16.DZ (wersja polowa oraz wyjściowa)
 
oznaka rozpoznawcza kompanii ochrony i regulacji ruchu Dowództwa 16.DZ
 
STRUKTURA
 
   - Dowództwo 16.Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka - Białobrzegi
      - 9.Batalion Dowodzenia - Białobrzegi
      - 1.Warszawska Brygada Pancerna im. Tadeusza Kościuszki - Wesoła/Siedlce/Chełm/Zamość
      - 9.Braniewska Brygada Kawalerii Pancernej im. Króla Stefana Batorego - Braniewo
      - 15.Giżycka Brygada Zmechanizowana im. Zawiszy Czarnego - Giżycko/Orzysz
      - 20.Bartoszycka Brygada Zmechanizowana im. Hetmana Wincentego Gosiewskiego - Bartoszyce/Morąg
      - 11.Mazurski Pułk Artylerii - Węgorzewo/Suwałki
      - 15.Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy - Gołdap/Elbląg
 
Dyslokacja 16.DZ w 2015 roku - na mapie uwzględniono pododdziały do szczebla batalionu dla jednostek które stacjonują w więcej niż jednym garnizonie (mapa opracowana z wykorzystaniem map www.openstreetmap.org)
 
POCZET DOWÓDCÓW
 
- płk dypl. Wojciech Kubiak (X.1988 - IX.1992)
- płk dypl. Ryszard Buchta (X.1992 - VII.1994)
- płk dypl./gen. bryg. Piotr Makarewicz (VII.1994 - IV.1997)
- płk dypl./gen. bryg. Krzysztof Skarbowski (V.1997 - X.1998)
- płk dypl./gen. bryg. Waldemar Skrzypczak (XI.1998 - VI.2001)
- płk dypl./gen. bryg. Lech Stefaniak (VI.2001 - V.2002)
- gen. dyw. Krzysztof Skarbowski (VIII.2002 - VIII.2005)
- gen. dyw. dr Ryszard Sorokosz (VIII.2005 - 17.IX.2007)
- gen. dyw. Wiesław Michnowicz (17.IX.2007 - 20.VI.2009)
- cz. p.o. gen. bryg. Grzegorz Buszka (20.VI.2009 - 3.VIII.2009)
- cz. p.o. gen. bryg. Krzysztof Makowski (3.VIII.2009 - 1.IX.2009)
- gen. dyw. Bogusław Samol (1.IX.2009 - 1.III.2011)
- gen. bryg. Janusz Bronowicz (1.III.2011 - 26.VIII.2013)
- gen. dyw. Leszek Surawski (26.VIII.2013 - 5.III.2016)
- cz. p.o. gen. bryg. Marek Sokołowski (5.III.2016 - 2.V.2016)
- gen. dyw. Marek Sokołowski (2.V.2016 - 31.VII.2019)
- gen. dyw. Krzysztof Radomski (31.VII.2019 - obecnie)
 
PODPORZĄDKOWANIE
Pomorski Okręg Wojskowy (1989 - 31.XII.1991)
Warszawski Okręg Wojskowy (1.I.1992 - 31.XII.1998)
Pomorski Okręg Wojskowy (1.I.1999 - 31.XII.2001)
1.Korpus Zmechanizowany (1.I.2002 - 31.XII.2003)
Dowództwo Wojsk Lądowych (1.I.2004 - 31.XII.2013)
Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych (1.I.2014 - obecnie)
 
 
Materiał przygotowany na podstawie książek: Kazimierz Czernikowski „Wojska Lądowe część I – Okręgi Wojskowe, Korpusy i Dywizje 1943-2008” – Elbląg 2008, Kazimierz Czernikowski „16.Pomorska Dywizja Zmechanizowana fakty, wydarzenia i …” – Elbląg 2001 oraz na podstawie strony internetowej 16.DZ www.16dz.wp.mil.pl
 
Fotografie naszywek i proporczyka z kolekcji Pana Przemysława Banasia
 

© Copyright by www.jednostki-wojskowe.pl  Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i publikowanie w całości oraz w części bez zgody autora zabronione. Wszystkie teksty, artykuły, fotografie, oraz pozostałe materiały zamieszczone na stronie www.jednostki-wojskowe.plobjęte są prawami autorskimi.